Ojcowie Pustyni i duchowość pamięci [cz.2] Człowiek Penthos

przez admin w dziale Filokalia

Pewnego razu jeden z mnichów przyszedł do założyciela Sketis, abba Makarego Egipskiego, i poprosił go o „słowo”, dzięki któremu mógłby zostać zbawiony. Makary powiedział mu, aby: „siedział w swej celi i opłakiwał swoje grzechy”. To polecenie dotyka sedna duchowości pustyni: cnoty penthos (smutku, skruchy, żalu). Jak objaśnił to później bizantyński pisarz: „Penthos to boży smutek zrodzony przez skruchę”. Słowo to pojawia się w Jezusowych błogosławieństwach: Błogosławieni, którzy się smucą, albowiem oni będą pocieszeni (Mt 5,4).

Apoftegmaty przedstawiają Pojmena jako wielkiego orędownika penthos. Kiedyś, gdy jakiś mnich spytał go, co ma zrobić ze swoimi grzechami, Pojmen odpowiedział: „Kto chce okupić swe grzechy, łzami je okupuje… Bo płacz jest drogą, którą nam przekazało Pismo i Ojcowie, mówiąc: Płaczcie. I nie ma innej drogi, jak ta właśnie”. Dla Pojmena ważniejsze niż łzy było wewnętrzne nastawienie: „Płacz nad sobą! Uwolnienie od grzechów i budowanie cnót – jedno i drugi zyskuje się przez żal!”. Pewnego razu abba Pojmen ujrzał kobietę na cmentarzu, która płakała gorzko nad stratą swego męża, syna i brata. Powiedział do abba Anuba: „Całe jej życie, cała jej myśl przepojona jest żalem”.

Jedna z opowieści opisuje wielkie oddanie Pojmena Dziewicy Marii i ukrzyżowanemu Chrystusowi, które ma niemal późnośredniowieczny posmak. Pewnego dnia abba Izaak, jeden z uczniów Pojmena, zobaczył swojego nauczyciela w ekstazie. Izaak, który miał „do niego wielką śmiałość”, upadł przed Pojmenem na twarz i zapytał go, co się stało. Pojmen powiedział: „Mój duch był tam, gdzie święta Bogarodzica Maryja stała i płakała pod krzyżem Zbawiciela: a ja chciałbym zawsze tak płakać”.

Tematu penthos nie znajdujemy jedynie w powiedzeniach Pojmena. Wzmianka o tym pojawia się także u różnych innych postaci, od Antoniego i Makarego do Matoesa i Jana Karła. Jednak gdy przegląda się apoftegmaty w kolekcji alfabetycznej, połowa z tych, które dotyczą penthos, pojawia się wśród powiedzeń Pojmena lub tych, które przez niego zostały przekazane. To nie przypadek, że Douglas Burton-Christie w swoim szczegółowym przeglądzie apoftegmatów poświęca prawie całą dyskusję na temat penthos powiedzeniom Pojmena.


Fragment tekstu wprowadzającego do publikacji Apoftegmaty Ojców Pustyni, tom 4 autorstwa Williama Harmlessa SI. Możesz skorzystać z wersji elektronicznej (e-book) apoftegmatów, szczegóły znajdziesz pod linkiem. Posłuchaj komentarza ojca Szymona Hiżyckiego do wybranych apoftegmatów.


Skomentuj

Wybór z I tomu „Filokalii”
Możesz pomóc
Darowizna na rzecz projektu FILOKALIA

Kwota: PLN

Dołącz do nas
Praktyka modlitwy Jezusowej

Zapisz się do newslettera

Dołącz do grona zadowolonych subskrybentów i ciesz się z wartościowych tekstów o modlitwie serca. Na bieżąco będziemy informować o postępie prac nad pierwszym przekładem FILOKALII. W nagrodę otrzymasz darmowe E-BOOKI :)