Filokalię otwiera tekst pseudo-Antoniego Wielkiego. Wydawałoby się, że wszystko jest na miejscu – oto rozpoczynamy duchową przygodę od lektury dzieła pierwszego mnicha. Wielu przed nami wierzyło, że tekst ten rzeczywiście wyszedł spod pióra (czy rylca) św. Antoniego, dziś jednak wiemy, iż prawdopodobnie mamy do czynienia z dziełem stoickim, filozoficzną zachętą do życia świadomego i cnotliwego. Czy zatem tekst ten winien być odrzucony? Prawdopodobnie każdy, kto do niego zajrzy, nie zgodzi się z tym; to tekst o szczególnej sile wyrazu, odwołujący się do uniwersalnej filozoficznej mądrości. To również lekcja historii: jest dla nas jasne, że monastycyzm nie narodził się w próżni, ale wpływały na niego rozmaite prądy, także myśl stoicka.

Ponieważ mowa jest o tomie pierwszym, pojawiają się w nim autorzy z początkowych wieków życia mniszego. I tak, do rąk czytelnika trafiają również teksty św. Izajasza Pustelnika, egipskiego mnicha żyjącego w V w., znanego z Apoftegmatów, gdzie pojawia się razem z innymi świętymi mistrzami życia duchowego – Agatonem, Sisoesem, Pafnucym czy Pojmenem. Dalej znajdujemy pisma Ewagriusza z Pontu, „filozofa na pustyni”; to jego nauka dała początek chrześcijańskiej doktrynie o siedmiu grzechach głównych. Pouczenia Ewagriusza na temat sposobu funkcjonowania namiętności w człowieku oraz walki z nimi wywarły niezatarty ślad na chrześcijańskiej ascetyce i duchowości.

Wyrazistym przykładem jest tutaj chociażby święty Jan Kasjan, mnich, który za młodu wywędrował do Egiptu wraz ze swym towarzyszem, by słuchać nauk wielkich mnichów egipskich. Jego niezwykły życiorys doprowadził go do Konstantynopola, do Rzymu, a wreszcie do Marsylii, w pobliżu której założył dwa klasztory. Kasjan jest tym, który naukę Ojców Pustyni zaniósł do Europy; swoje słynne Rozmowy z Ojcami oraz Ustawy pisał dla mnichów z klasztorów galijskich, ci zaś utrwalili tę spuściznę i przekazali ją kolejnym pokoleniom. W ten sposób szereg odniesień do Kasjana można wyśledzić także w samej Regule św. Benedykta.

Tom pierwszy jest bardzo różnorodny i bogaty w treść. Święci Marek Eremita, Diadoch z Fotyki, Hezychiusz, Nil Pustelnik i Jan Karpathos… – oni poprowadzą czytelników przez pierwsze zręby rodzącego się na przestrzeni wieków hezychazmu, czyli doktryny o duchowym wyciszeniu, które jest celem każdego mnicha.


pozostałe tomy: drugi | trzeci | czwarty | piąty


banner_dlugi

WPŁAĆ DAROWIZNĘ

Możesz nam pomóc finansowo wpłacając dowolną darowiznę na rzecz naszego projektu FILOKALIA

więcej

PODZIEL SIĘ INFORMACJĄ

Prześlij swoim znajomym RADOSNĄ informację o naszym projekcie – podaj dalej…

więcej

WARTO PRZECZYTAĆ

Interesuje Cię temat MODLITWY SERCA? Zajrzyj do naszego zestawienia…

więcej