Kolejny tom Filokalii prowadzi nas dalej na Wschód, ku mnichom Pustyni Judzkiej i autorom syryjskim. W krąg monastycyzmu, który rozkwitał w klasztorach założonych przez świętego Sabę i jego naśladowców, wprowadza nas św. Teodor z Edessy, mnich z laury św. Saby w pobliżu Jerozolimy, potem zaś biskup Edessy. Otwierając ten wolumin, nie wychodzimy wcale z monastycznego Egiptu, gdyż właśnie w tekstach Teodora (Theoretikon) odnajdujemy wyraźne ślady myśli Ewagriusza Pontyjskiego, „filozofa na pustyni”. Wcześniej jeszcze czytelnik może zagłębić się w centurię nauk duchowych Teodora – jest to gatunek popularny wśród wschodnich autorów późnej starożytności i wczesnego średniowiecza chrześcijańskiego; na tekst składa się sto (stąd „centuria”) krótkich nauk o życiu wewnętrznym.

Oprócz tego, jednym z najważniejszych autorów pism ujętych w antologii Filokalii jest św. Maksym Wyznawca, którego żywot kryje przed nami wiele tajemnic. Był to grecki teolog, sekretarz cesarza Herakliusza, później mnich i przełożony klasztoru w Chryzopolu; żył na przełomie VI i VII stulecia. Maksym wywarł wielki wpływ na duchowość chrześcijańskiego Wschodu – żaden z pozostałych autorów nie został tak doceniony na kartach Filokalii, jak święty Wyznawca, którego teksty zajmują najwięcej miejsca w obrębie tej antologii. Jego pisma obejmują szereg tematów, angażując czytelnika zarówno w niuanse teologiczne (krytyka monoteletyzmu), jak i w praktykę codziennego życia chrześcijańskiego.

W drugim tomie znajdziemy innych jeszcze pisarzy chrześcijańskich – świętych Teognosta, Talazjusza z Libii, a wreszcie świętego Jana Damasceńskiego, słynnego autora traktatu O wierze prawdziwej (De fide orthodoxa). Gorliwy orędownik tradycji, bronił szacunku dla ikon i występował przeciw ikonoklastom. W trakcie jednego ze sporów jego przeciwnicy odcięli mu rękę, która cudownie została mu przywrócona. Wydarzenie to upamiętnia jeden z motywów ikonograficznych – Matka Boża „Trzyręka” (Tryhoruca), ukazujący Maryję jako posiadającą również trzecią rękę, właśnie św. Jana, jej oddanego czciciela.

Drugi tom zatem to podróż przez krainy Bliskiego Wschodu i przez kolejne kręgi greckiego świata chrześcijańskiego. Jego lektura uświadamia nam, jak nauka Ojców Pustyni o modlitwie rezonowała wśród innych narodów chrześcijańskiego Wschodu. Pojawiają się nowe myśli, nowe praktyki ascetyczne, pogłębia się doświadczenie, a nauka się ubogaca. Wieńczący tom tekst Teognosta (prawdopodobnie aż z XIV w.) prowadzi nas już ku nowszej historii duchowości chrześcijańskiej.

pozostałe tomy: pierwszy | trzeci | czwarty | piąty

WPŁAĆ DAROWIZNĘ

Możesz nam pomóc finansowo wpłacając dowolną darowiznę na rzecz naszego projektu FILOKALIA

więcej

PODZIEL SIĘ INFORMACJĄ

Prześlij swoim znajomym RADOSNĄ informację o naszym projekcie – podaj dalej…

więcej

WARTO PRZECZYTAĆ

Interesuje Cię temat MODLITWY SERCA? Zajrzyj do naszego zestawienia…

więcej