AUTORZY FILOKALII [CZ.16] – ŚW. GRZEGORZ PALAMAS

przez admin w dziale Filokalia

Jeden z największych teologów późnego Bizancjum, znany obrońca duchowości hezychastycznej. Urodzony w Konstantynopolu, wychował się na dworze cesarza Andronika II Paleologa. Mimo iż przygotowywano go do pracy w administracji cesarskiej, wybrał życie monastyczne. Przez trzydzieści lat był mnichem na Górze Atos, a od 1347 roku – arcybiskupem Tesalonik. W niewiele lat po śmierci, w 1368 roku, został kanonizowany.

Filokalia zawiera m.in fragment wielkiego dzieła Palamasa, pt. W ob­ro­nie świętych hezychastów (inaczej Triady). Tekst ten ukazuje istotę sporu między hezychastami a Barlaamem z Kalabrii.

Barlaam był wszechstronnie wykształconym Grekiem z Italii. Gdy przebywał czasowo w Bizancjum, krytykował nadzwyczajne praktyki ascetyczne, polegające na wprowadzaniu umysłu do serca, kontrolowaniu wdechów i wydechów oraz skupieniu uwagi na jednym z ośrodków ciała. Protestował też przeciwko poglądom, iż modlitwa, połączona z tymi praktykami, prowadziła do oglądania – cielesnymi oczyma – Boga w po­staci światła.

W pierwszej Triadzie, napisanej w 1338 roku, Palamas bronił udzia­łu ciała w modlitwie. Uzasadniał też, dlaczego należy skupiać się na swym wnętrzu i tam szukać spotkania z Bogiem. Opowiadał się również za metodami fizycznymi, chociaż ich stosowanie zalecał głównie początkującym. Dowodził, iż pomagają one oderwać umysł od zewnętrznego rozproszenia i sprowadzić go do swego wnętrza, a więc skupić w ser­cu.

W dalszej części swego dzieła Palamas wykazywał, że celem modlitwy kontemplacyjnej jest wizja niestworzonego światła, pojmowanego na wzór jasności, jaka objawiała się na obliczu Chrystusa podczas przemienienia na Górze Tabor. Światłość tę bizantyński autor uważał za jeden z aspektów Boskich „energii” udzielanych człowiekowi, odmiennych od istoty Boga, która jest niedostępna i niepoznawalna.

W Triadach Palamas nie tylko bronił ascetycznych praktyk, ale wyjaśniał je, dając teologiczne podstawy teorii i praktyce monastycznej kontemplacji. Chociaż więc fragment tego dzieła, zamieszczony w Filokalii, ma charakter polemiczny i bezpośrednio nie mówi o modlitwie Jezusowej, należało go uwzględnić także w niniejszym wyborze.


ks. Józef Naumowicz (notka biograficzna z wyboru tekstów z Filokalii)


Skomentuj

Wybór z I tomu „Filokalii”
Możesz pomóc
Darowizna na rzecz projektu FILOKALIA

Kwota: PLN

Dołącz do nas
Praktyka modlitwy Jezusowej

Zapisz się do newslettera

Dołącz do grona zadowolonych subskrybentów i ciesz się z wartościowych tekstów o modlitwie serca. Na bieżąco będziemy informować o postępie prac nad pierwszym przekładem FILOKALII. W nagrodę otrzymasz darmowe E-BOOKI :)