AUTORZY FILOKALII [CZ.13] – NICEFOR PUSTELNIK

przez admin w dziale Filokalia

Jeden z pierwszych świadków praktykowania modlitwy Jezusowej połączonej z techniką oddychania, nazywany także Niceforem Hezychastą, Samotnikiem lub Hagiorytą.

Pochodził z Italii, ale przeniósł się do Bizancjum i tam związał się z prawo­sławiem. Około 1240 roku osiadł na Górze Atos, gdzie wiódł najpierw życie cenobityczne, później zaś eremickie. Stał się też – jak pisał o nim Grzegorz Palamas – „przewodnikiem dla tych, którzy w świecie umysłu, wydają walkę duchom zła”. Dla swych uczniów opracował metodę wewnętrznej uwagi, wiodącej do nieustannej modlitwy. Zmarł około 1285 roku.

Pismo Nicefora O czujności i straży serca, napisane w latach 1260–1275, składa się z trzech części. Pierwsza, wstępna, zapowiada wykład „metody” życia duchowego, ułatwiającej osiągnięcie beznamiętności. Drugą część tworzy wybór czternastu tekstów patrystycznych lub hagiograficznych – od Antoniego Wielkiego do Symeona Nowego Teologa – wskazujących jednomyślnie na potrzebę straży umysłu i czujności. Ostatni fragment przedstawia metodę uzyskiwania uwagi poprzez kontrolę oddychania i „wprowadzania umysłu do serca”. Mówi też o wzywaniu Imienia Jezus.

Metodę tę krytykował Barlaam i inni przeciwnicy hezychazmu. Bronił jej natomiast Grzegorz Palamas, chociaż dodawał, że pismo Nicefora ma charakter „prosty i niewyszukany”. Autor Triad wyjaśniał, iż stosowanie technik fizycznych może być pożyteczne głównie dla początkujących w życiu duchowym. Sam Nicefor opracował je dla nowicjuszy, gdy widział, że wielu spośród nich nie było w stanie opanować niestałości umysłu.

Większe znaczenie nadawali tej metodzie dwaj pisarze hezychastyczni XIV wieku, Ignacy i Kalikst Ksantopuloi, którzy przedstawili ją niemal na początku swego dzieła (rozdz. 18–19). Natomiast opis techniki oddychania został częściowo pominięty lub jedynie sparafrazowany w ro­syjskim przekładzie Filokalii, a więc Dobrotolubiu. Teofan Rekluz uważał bowiem, iż metoda ta może przynieść szkodę, jeśli byłaby praktykowana nierozważnie i stałaby się celem samym w sobie.


ks. Józef Naumowicz (notka biograficzna z wyboru tekstów z Filokalii)


Skomentuj

Wybór z I tomu „Filokalii”
Możesz pomóc
Darowizna na rzecz projektu FILOKALIA

Kwota: PLN

Dołącz do nas
Praktyka modlitwy Jezusowej

Zapisz się do newslettera

Dołącz do grona zadowolonych subskrybentów i ciesz się z wartościowych tekstów o modlitwie serca. Na bieżąco będziemy informować o postępie prac nad pierwszym przekładem FILOKALII. W nagrodę otrzymasz darmowe E-BOOKI :)