Abba powiedz mi słowo… Najpiękniejsze sentencje Ojców Pustyni

przez admin w dziale Filokalia

Słowo apophthégma – apoftegmat, sentencja, wypowiedź, pochodzi od greckiego czasownika apophthéngomai – „wypowiadać, wygłaszać” i występuje po raz pierwszy wHellenikach Ksenofonta. Można by podać takie określenie apoftegmatu: jest to zgrabna, dowcipna, cięta wypowiedź, z jakimś przynajmniej ogólnym określeniem okoliczności jej wygłoszenia (kto, kiedy, dlaczego). Tak występuje w najbardziej znanych zbiorach apoftegmatów starożytnych: Apophthegmata rerum et imperatorum iApophtegmata Lakonika Ps. Plutarcha. Klasyczna forma apoftegmatu to: „zapytał… odpowiedział”. Odpowiada ono mniej więcej łacińskiemu terminowi dictum – „cięta odpowiedź, anegdota”; Cicero, cytowany przez Makrobiusza podaje określenie: quae facete et breviter at acute locuti (sumus). Zbliżonym terminem jest apomneúma – „zdanie godne pamięci oparte na wspomnieniu”; terminu tego używali w stosunku do Ewangelii św. Justyn, Tacjan i Orygenes.

U podstaw więc gatunku apoftegmatów stoi z jednej strony charyzmat starca polegający na darze słowa (gr. tu logu charisma), którym dzieli się z innymi. Ten dar słowa rodził się w czasie lat spędzonych na modlitwie, na rozmyślaniu i w ciszy. Ojcowie znają wartość daru słowa. Nie zawsze więc odpowiadają od razu proszącemu o nie. Czasami musi on czekać na nie kilka dni. Nie dotyczy to tylko początkujących mnichów, ale nawet i wielkich mistrzów, jak w naszym wypadku abba Pojmen. Nie jest to li tylko próba pokory, ale również wypróbowanie pytającego, czy jest on gotów zapłacić upokorzeniem i długim czekaniem za ten dar słowa, innymi słowami: czy mu na nim naprawdę zależy (ks. Marek Starowieyski, ze Wstępu do książki Apoftegmaty Ojców Pustyni, tom 1)


Najpiękniejsze sentencje Ojców Pustyni:

1(1089). Starzec zapytany, jaki powinien być mnich, odpowiedział: „Moim zdaniem: sam wobec Jedynego”.

2(1090). Tenże starzec zapytany przez kogoś: „Dlaczego przebywając na pustyni odczuwam lęk?”, odpowiedział: „Ponieważ wciąż żyjesz”.

3(1091). Zapytano starca, co trzeba robić, aby się zbawić. Starzec robił wtedy plecionkę z palmy i nie odrywając wzroku od pracy odpowiedział: „To, co widzisz”.

4. Starzec zapytany, dlaczego nigdy nie uległ zniechęceniu, odrzekł: „Każdego dnia spodziewam się śmierci”.

5(1092). Pytał ktoś starca: „Dlaczego często ulegam zniechęceniu?” Starzec odrzekł: „Jeszcze nie ujrzałeś końca”.

6(1093). Starzec zapytany, co jest istotą pracy mnicha, odparł: „Rozsądek”.

7(1094). Starzec zapytany: „Dlaczego dręczą mnie po­kusy nieczyste?”, odparł: „Z powodu obfitości jedze­nia i snu”.

8(1095). Starzec zapytany, co powinien czynić mnich, odrzekł: „Zajmować się wszystkim, co dobre i powstrzymywać się do wszystkiego, co złe”.

9(1096). Starcy mówili: „Modlitwa jest zwierciadłem mnicha”.

10(1097). Ci sami powiadali: „Nie ma nic gorszego niż obmowa”.

11(1097a). Mówili także: „Nigdy nie należy darzyć za­ufaniem myśli”.

12(1098). Dodawali też: „Koroną mnicha jest pokora”.

13(1099). Twierdzili również: „Każdą myśl, która przychodzi do ciebie, pytaj: «Czy jesteś nasza, czy nieprzyjaciela?», a zawsze się przyzna”.

14(1100). Starcy powiadali: „Umysł jest jak źródło, jeżeli je pogłębiasz, staje się czyste. Jeśli zanieczyścisz, będzie zmącone”.

15(1101). Pewien starzec powiadał: „Wierzę, że Bóg nie jest niesprawiedliwy, aby wyzwalał nas z jednego więzienia, a wtrącał do innego”.

16(1102). Starzec powiedział: „Zadaj sobie gwałt we wszystkim. To jest droga Boża”.

17(1103). Starzec powiedział: „Nie należy wcześniej nic czynić, zanim nie zbadasz swego sumienia, czy to, co masz zamiar czynić, będzie ze względu na Boga”.

18(1104). Starzec powiedział: „Jeśli mnich modli się tylko wtedy, gdy staje do modlitwy, to nigdy się nie modli”.

19(1105). Starzec powiedział: „Spędziłem dwadzieścia lat walcząc z jedną myślą, by wszystkich ludzi widzieć jako jednego”.

20(1106). Starzec powiedział: „Ze wszystkich cnót największy jest rozsądek”.

21(1107). Starzec zapytany, w jaki sposób dusza nabywa pokory, odrzekł: „Rozważając wnikliwie jedynie własne zło”.

22(1108). Starzec powiedział: „Tak jak ziemi nigdy się nie obali, tak też pokora nie spadnie już niżej”.

23(1109). Starzec powiedział: „W tym, co mogłem osiągnąć, nigdy nie pozostałem w tyle”.

24(1110). Starzec powiedział: „Wstyd dla mnicha, gdy porzuca wszystko, co posiada, staje się dla Boga wygnańcem, a w końcu idzie na potępienie”.

25(1112). Starzec powiedział: „Pokolenie to nie żyje dniem dzisiejszym, lecz jutrem”.

26(1113). Starcy powiadali: „Dziełem naszym jest pa­lić drewno”.

27(1114). Starzec powiedział: „Nie chciej być myślicielem”.

28(1115). Pokora ani się nie gniewa, ani nie pobudza do gniewu.

29(1116). Starzec powiedział także: „Właściwe przebywanie w celi gromadzi dobra”.

30(1117). Starzec powiedział: „Biada człowiekowi, gdy jego imię jest większe niż jego czyny”.

31(1118). Starzec powiedział: „Pewność siebie i śmiech podobne są do ognia pożerającego trzciny”.

32(1119). Starzec powiedział: „Kto dla Boga zadaje sobie gwałt, zrównany będzie z wyznawcą”.

33(1120). Tenże powiedział: „Jeśli ktoś dla Pana stanie się głupi, przez Pana będzie uznany za mądrego”.

34(1121). Starzec powiedział: „Człowiek, który ma ciągle śmierć przed oczami, pokona zniechęcenie”.

35(1122). Starzec powiedział: „Pan rozlicza człowieka z myśli, słów i uczynków”.

36(1123). Powiedział także: „Człowiekowi potrzeba: bojaźni przed sądem Bożym, znienawidzenia grzechów, umiłowania cnoty i ciągłej modlitwy do Pana. Jemu cześć, chwała i moc na wieki wieków. Amen”.


więcej znajdziesz w kolejnych tomach Apoftegmatów:


Skomentuj

Wybór z I tomu „Filokalii”
Możesz pomóc
Darowizna na rzecz projektu FILOKALIA

Kwota: PLN

Dołącz do nas
Praktyka modlitwy Jezusowej

Zapisz się do newslettera

Dołącz do grona zadowolonych subskrybentów i ciesz się z wartościowych tekstów o modlitwie serca. Na bieżąco będziemy informować o postępie prac nad pierwszym przekładem FILOKALII. W nagrodę otrzymasz darmowe E-BOOKI :)